السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
441
تفسير الميزان ( فارسي )
شَياطِينِهِمْ قالُوا إِنَّا مَعَكُمْ إِنَّما نَحْنُ مُسْتَهْزِؤُنَ » « 1 » . پس ، به شهادت اين آيه معلوم شد كه مقصود از استهزاء همان پنهان داشتن چيزى است كه از برملا شدنش پرهيز دارند ، و با در نظر داشتن اينكه صيغه امر در « استهزؤا » براى تعجيز آمده ، معناى آيه چنين مىشود : « بر نفاق خود ادامه دهيد و بپوشانيد آن چيزى را كه از بر ملا شدنش در مرئى و منظر مردم ترس داريد ، ولى بدانيد كه خدا همه آنها را از پرده بيرون مىافكند و آنچه را پنهان مىداشتيد بر ملا مىكند و مردم را به آنچه كه در دلها نهان داشتيد خبردار مىسازد » . بنا بر اين ، هر چند در صدر آيه مىفرمايد : « منافقين از نزول سوره اى چنين و چنان مىترسيدند » و ليكن در حقيقت ترسشان از اين بود كه رسول خدا ( ص ) و مردم از راز دلشان آگاه شوند ، پس آيه شريفه مثل اين مىماند كه بفرمايد : « منافقين از نازل شدن سوره بيمناكند ، به ايشان بگو كه خدا آن را نازل خواهد كرد » ، و يا اينكه بفرمايد : « منافقين مىترسند راز دلشان بيرون افتد ، بگو هر چه مىخواهيد دين خدا را استهزاء نمائيد كه خدا به زودى راز شما را فاش كرده ، همه را از آنچه در دل نهان داشتهايد اطلاع خواهد داد » . اين را بدين جهت گفتيم تا معلوم شود هيچ اشكالى در آيه نيست ، و اشكالاتى هم كه كردهاند ساقط و بى اعتبار است . مثلا يكى از آن اشكالات اين است كه : منافقين با اينكه در حقيقت كافر بودند و قرآن را نازل از ناحيه خدا نمىدانستند چطور در اين آيه فرموده است منافقين مىترسند سوره اى برايشان نازل شود . اشكال دوم : با اينكه در واقع ايمان نداشتند ، چطور صحيح است كه بفرمايد : « سوره برايشان نازل شود » مگر بر غير پيغمبر و مؤمنين ( يعنى بر منافقين ) هم سوره نازل مىشود ؟ . اشكال سوم : ترسيدن از نزول سوره كه خود يك حالت درونى جدى است چطور ممكن است با استهزاء جمع شود ؟ . اشكال چهارم : صدر آيه مىفرمايد « منافقين مىترسند كه سوره اى نازل شود » آن وقت در ذيل آن مىفرمايد : « خدا بيرون مىكند آنچه را كه از آن مىترسيد » و اين در حقيقت مثل اين مىماند كه بفرمايد : « و خدا خارج مىكند سوره اى را و يا خدا خارج خواهد كرد تنزيل
--> ( 1 ) وقتى به كسانى كه ايمان آوردهاند برمىخورند مىگويند ما ايمان آوردهايم ، و چون با همفكران ديو نهاد خود خلوت كنند مىگويند ما با شمائيم ما از مراوده با مسلمانان منظورى جز استهزاء نداريم . سوره بقره آيه 14